Son Güncelleme: 22.12.2017

Olgu Sunumu

Wolf’un Izotopik Yaniti: Iki Olgu Sunumu ve Literatürün Gözden Geçirilmesi

10.4274/tdd.2091

  • Ali Balevi
  • Yeliz Uçar Tavli
  • Mustafa Özdemir
  • Asli Çakir

Gönderim Tarihi: 12.02.2014 Kabul Tarihi: 13.02.2014 Turk J Dermatol 2016;10(1):33-36

Wolf’un izotopik yaniti, iyilesmis herpetik enfeksiyona bagli deri hastaliginin tam yerinde sonradan meydana gelen, önceki hastalik ile iliskisi olmayan, yeni bir hastaliginin ortaya çikmasidir. Deride iyilesen herpes zoster sonrasi meydana gelen birçok deri lezyonu tarif edilmistir. Biz burada, herpes zoster sonrasi kasintili lezyonlari meydana gelen iki olguyu sunduk. Histopatolojilerinde; hiperkeratoz, hipergranüloz, düzensiz akantoz, kolloid cisimcik, bazal hücre dejenerasyonu ve üst dermiste bant benzeri kronik inflamatuvar infiltrat gözlendi. Bu bulgular liken planus ile uyumlu idi. Bu olgu sunumunda, Koebner fenomeni ve Wolf’un izotopik yanitindan bahsederek literatürü gözden geçirdik.

Anahtar Kelimeler: Liken planus, herpes zoster, deri hastaliklari, virüs

Giris

Iyilesmis bir deri hastaliginin tam yerinde sonradan meydana gelen, önceki hastalik ile iliskisi olmayan, yeni bir deri hastaliginin ortaya çikmasi, ilk kez 1955’de tanimlanmistir. 1985’de Wolf ve ark., (1) bir dermatolojik fenomen ile karsi karsiya olduklarini anlamislar ve bu durumu Wolf’un izotopik yaniti olarak adlandirmislardi. Bizim çalismamizda herpes zoster sonrasi Wolf’un izotopik yaniti görülen 2 adet liken planuslu olgu sunulmus ve literatür gözden geçirilmistir.


Olgu Sunumlari

Olgu 1 Altmis dört yasinda erkek hasta Ocak 2013’te klinigimize gövdede tek tarafli çikan agrili, hafif kasintili döküntüler nedeniyle basvurdu. Dermatolojik muayenesinde gövdede kusak tarzi, tek tarafli, eritemli zeminde yer yer krutlu bül ve veziküller tespit edildi. Herpes zoster tanisi konulan hastaya birivudin tb 1x1 (7 gün) ve nonsteroid antiinflamatuvar (NSAI) tedavi uygulandi ve kontrole gelen hastanin kliniginin tamamen düzeldigi görüldü. Yaklasik 8 ay sonra hasta, ayni bölgede meydana gelen kasintili döküntüler ile klinigimize tekrar basvurdu. Dermatolojik muayenesinde; herpes zoster atagi meydana gelen bölge üzerinde zosteriform tarzda kirmizi pembe renkli papül ve plaklar tespit edildi (Resim 1). Deri punch biyopsisi uygulandi ve histopatolojide; epidermiste hiperkeratoz, kama seklinde hipergranüloz, spongiyoz, bazal tabakada vakuoler dejenerasyon, apoptotik cisimcikler, dermis-epidermis bileskesinde melanofajlar ve papiller dermiste bant tarzinda mononükleer iltihabi infiltrasyon görüldü ve mikroskobik bulgular liken planus ile uyumluydu (Resim 2). Olgu 2 Kirk bes yasinda kadin hasta Haziran 2013’te klinigimize tek tarafli siddetli agri ve hafif kasinti sikayeti ile basvurdu. Mevcut klinik ve laboratuvar bulgulariyla herpes zoster tanisi konulup valasiklovir 1gr tb 3x1 (7 gün) ve NSAI tedavi uygulandi. Klinik bulgulari tamamen düzelen hasta 2 ay sonra ayni bölgede meydana gelen döküntülerle tekrar basvurdu. Dermatolojik muayenesinde; gövde arkadan öne dogru uzanan tek tarafli lineer tarzda kirmizi pembe renkli papül ve plaklar tespit edildi (Resim 3). Deri punch biyopsisi uygulandi ve histopatolojik bulgular liken planus ile uyumlu idi.


Tartisma

Iyilesmis bir deri hastaliginin yerinde sonradan meydana gelen, önceki hastalik ile iliskisi olmayan, yeni bir deri hastaliginin ortaya çikmasi, ilk kez Wolf tarafindan 1955’de tanimlanmistir. Deride enflamasyon meydana geldiginde, ilgili alandaki patogenez hafizaya alinmakta ve sonrasinda Wolf’un izotopik yanitini olusturmak üzere inflamatuvar kaskad tetiklenmektedir (2). Wolf’un izotopik yaniti ile ilgili etyopatogenezi açiklayan viral, vasküler, nöral ve immünolojik etkenler öne sürülmüstür (3). Wolf’un izotopik yaniti, bazi dermatolojik hastaliklarda, eksternal veya internal travmalardan sonra, normal görünen deride hastaliga ait lezyonlarin ortaya çikmasi olarak tanimlanan Koebner fenomeninden (izomorfik yanit) tamamen farkli bir antitedir. Ancak bazi kollajen doku hastaligi, lenfoma, kaposi sarkomu veya ilaç reaksiyonu ile takip edilen hastalarda herpes zoster sonrasi yüzeyel skar içinde sistemik hastaliga ait deri lezyonlari meydana gelebilmektedir. Bu tarz olgular, yeni olusan lezyonun Wolf’un izotopik yanitina mi bagli yoksa altta yatan sistemik hastaliga ait deri tutulumu mu sorusunun tek, çok keskin sinirli ve net bir cevabi bulunmamaktadir dolayisiyla terimler iki farkli antiteyi ortaya koysa da bazen klinik olarak net tani koymak mümkün olamayabilmektedir (4,5). Wolf’un izotopik yaniti literatürde sinirli sayida bildirilmesine ragmen sik karsilasilan fakat rapor edilmeyen bir durum olarak degerlendirilmektedir. Literatürde bugüne kadar yaklasik 188 olgu bildirilmis ve bunlarin 161’i herpes zoster, 20’si herpes simpleks virüs, 2’si travma, 2’si skrofuloderma, 2’si dermatofit ve 1’i de yanik sonrasinda meydana gelmistir. Izotopik yanitta, siklikla granülomatoz reaksiyonlar meydana gelmektedir. Granülomatoz reaksiyonun en sik olarak meydana gelmesinin nedeni tam olarak bilinmemektedir (6). Ancak bazi kaynaklarda; herpes zoster sonrasinda varisella zoster virüsteki (VZV) zarf glikoproteininin yikimi neticesinde gecikmis tipte hipersensitivite reaksiyonu oldugu, bunun da granülomatoz reaksiyona neden olabilecegi ileri sürülmektedir (7). Bugüne kadar izotopik yanit neticesinde gelisen 11 adet liken olgusu rapor edilmistir ve bu olgularda komorbidite (malignite ve diger kronik sistemik hastaliklar) açisindan herhangi bir bulgu tespit edilememistir (8). Ayrica bildirilen olgu sunumlarinda; hastalarin yas ortalamasi 46,1±21,3 (23-95 yas) iken, liken planus gerçeklesmesi için geçen en kisa süre 2 hafta, en uzun süre ise 30 yil olarak bildirilmektedir (9). Bizim olgularimizda süre 2-8 aydi. De-novo gelisen liken planusda siklikla ekstremite tutulumu gözlenirken, izotopik yanita bagli gelisen liken planusta gövde tutulumu dikkat çekmektedir. Bu durum da herpes zosterin siklikla gövdeyi tutmasinin bir sonucu oldugu düsünülebilir (Tablo 1). Liken planusun etyopatogenezi tam olarak aydinlatilamamistir. Özellikle hepatit B ve C virüsleri etiyolojide ön plana çiksa da herpes virüs ailesinden tip 6 ve tip 7’nin liken planuslu lezyonlarda tespit edildigine dair çalismalar mevcuttur (10). Requena ve ark.’nin (11) liken planus disindaki Wolf’un izotopik yaniti olarak gelisen çesitli dermatolojik hastaliklari içeren olgu serilerinde, VZV tespiti için polimeraz zincir reaksiyonu yapmislar ve VZV deoksiribo nükleik asidini (DNA) tespit edememislerdir. Herpes zoster sonrasinda ilgili alanlarda ilk bir ay içinde VZV izolasyonu mümkün olmaktadir (12). Bu çalismada izotopik yanit gelismesi için geçen süre 1 ay ve üzerinde oldugu için virüs DNA’si tespit edilememis olabilir. Bununla birlikte bugüne kadar Wolf’un izotopik yaniti olarak gelisen liken planuslu olgularda VZV izolasyonuna dair arastirma yapilmamistir. Izotopik yanita bagli meydana gelen hastaliklarin klinik gidisati ve tedaviye cevabi, bildirilen olgu sunumlarinin birçogunda belirtilmemekle beraber, belirtilenlerde de de novo gelisenlerden farkli bulunmamistir (13). Bizim olgularimizda da, 4 hafta süreyle topikal kortikosteroid kullanimi sonrasi lezyonlar maküler seviyeye gerilemis ve klinik olarak tedaviye direnç tespit edilmemistir. Sadece Sezer ve ark., (14) herpes zoster sonrasi akne rozasea gelisen bir olguda klasik tedavilere cevap alinamadigini oral izotretinoin tedavisine geçildigini belirtmislerdir. Liken planus, bazi olgularda koebner fenomenine yol açan basit bir travma ile baslamaktadir. Wolf’un izotopik yanitina bagli olarak meydana gelen liken planusta deride viral ajana bagli iltihabi bir travma neticesinde meydana gelmektedir. Dolayisiyla bazi olgularda, bu iki yanitin ayrilmasi noktasinda keskin sinir bulunmamaktadir. Liken planus etyopatogenezinde viral etiyoloji rol oynamaktadir (15). VZV’de benzer sekilde rol almis veya ona karsi gelisen enflamasyona sekonder olarak gelisiyor olabilir. Wolf’un izotopik yanitinda etyopatogenezi irdeleyen ileri çalismalarin yapilmasi, Koebner fenomeni ile farkin ortaya konmasi açisindan daha belirleyici olabilir. Etik Hasta Onayi: Hastadan bilgilendirilmis onam formu alinmistir, Hakem Degerlendirmesi: Editörler kurulu tarafindan degerlendirilmistir. Yazarlik Katkilari Konsept: Ali Balevi, Asli Çakir, Yeliz Uçar Tavli, Mustafa Özdemir, Dizayn: Ali Balevi, Mustafa Özdemir, Veri Toplama veya Isleme: Ali Balevi, Asli Çakir, Analiz veya Yorumlama: Ali Balevi, Asli Çakir, Literatür Arama: Ali Balevi, Yeliz Uçar Tavli, Yazan: Ali Balevi, Mustafa Özdemir, Çikar Çatismasi: Yazarlar bu makale ile ilgili olarak herhangi bir çikar çatismasi bildirmemistir, Finansal Destek: Çalismamiz için hiçbir kurum ya da kisiden finansal destek alinmamistir.


1. Wolf R, Brenner S, Ruocco V, et al, Isotopic response. Int J Dermatol 1995,34-341

2. Bell HK, King CM, An isotopic response to patch testing. Contact Dermatitis 2003,49-171

3. Bardazzi F, Giacomini F, Savoia F, et al, Discoid chronic lupus erythematosus at the site of a previously healed cutaneous leishmaniasis: An example of isotopic response. Dermatol Ther 2010,23-44

4. Wolf R, Lotti T, Ruocco V, Isomorphic versus isotopic response: Data and hypotheses. J Eur Acad Dermatol Venereol 2003,17-123

5. Wolf R, Wolf D, Ruocco E, et al, Wolf&rsquos isotopic response. Clin Dermatol 2011,29-237

6. Huang CW, Tu ME, Wu YH, et al, Isotopic response of fungal granuloma following facial herpes zoster infections-report of three cases. Int J Dermatol 2007,46-1141

7. Kapoor R, Piris A, Saavedra AP, et al, Wolf isotopic response manifesting as postherpetic granuloma annulare: A case series. Arch Pathol Lab Med 2013,137-255

8. Lehman JS, Camilleri MJ, Gibson LE, Epidermolysis bullosa acquisita: Concise review and practical considerations. Int J Dermatol 2009,49-227

9. Möhrenschlager M, Engst R, Hein R, et al, Primary manifestation of a zosterform lichen planus: isotopic response following herpes zoster sine herpete? Br J Dermatol 2008,158-1145

10. Shiohara T, Kano Y, Lichenplanus. In: Bolognia JL, Jorizzo JL, Schaffer JV, editors. Dermatology. 3 ed. Elsevier 2012,11-183

11. Requena L, Kutzner H, Escalonilla P, et al, Cutaneous reactions at sites of herpes zoster scars: An expanded spectrum. Br J Dermatol 1998,138-161

12. Ruocco E, Genital warts at the site of healed herpes progenitalis: the isotopic response. Int J Dermatol 2000,39-705

13. Ruocco V, Ruocco E, Ghersetich I, et al, Isotopic response after herpesvirus infection: an update. J Am Acad Dermatol 2002,46-90

14. Sezer E, Koseoglu RD, Filiz N, Wolf&rsquosisotopic response: Rosacea appearing at the site of healed herpes zoster. Australas J Dermatol 2006,47-189

15. Lehman JS, Tollefson MM, Gibson LE, Lichen planus. Int J Dermatol 2009,48-682

16. Ghosh SK, Bandyopadhyay D, Chatterjee G, et al, Wolf&rsquos isotopic response: large annular polycyclic lichen planus occurring on healed lesions of dermatophytosis. J Eur Acad Dermatol Venereol 2009,23-355

17. Shemer A, Weiss G, Trau H, Wolf&rsquos isotopic response: A case of zosteriform lichen planus on the site of healed herpes zoster. J Eur Acad Dermatol Venereol 2001,15-445

18. Türel A, Oztürkcan S, Sahin MT, et al, Wolf&rsquos isotopic response: A case of zosteriform lichen planus. J Dermatol 2002,29-339

19. Choi HJ, Kim KJ, Lee MW, et al, Giant annular lichen planus: Wolf&rsquos isotopic response. J Dermatol 2005,32-311

20. Al-Mutairi N, Sharma AK, Osama NE, et al, Isotopic cutaneous lichen planus possibly related to dental amalgam. J Am Acad Dermatol 2004,50-653

21. Perry D, Fazel N, Zosteriform lichen planus. Dermatol Online J 2006,12