Son Güncelleme: 22.12.2017

Özgün Araştırma

Kasinti ve Agrinin Yasam Kalitesi Üzerine Etkisi

10.4274/tdd.3239

  • Güldehan Atis
  • Ilknur Kivanç Altunay
  • Fatma Basoglu
  • Jülide Öncü

Gönderim Tarihi: 09.02.2017 Kabul Tarihi: 01.03.2017 Turk J Dermatol 2017;11(3):119-122

Amaç: Kasinti ve agri rahatsiz edici semptomlardir. Benzer patogenetik ve klinik özellikler sergilemekte ve yasam kalitesini önemli ölçüde etkilemektedir. Ancak hangisinin yasam kalitesini daha olumsuz etkiledigi bilinmemektedir. Amacimiz kasinti ve agri semptomlarindan hangisinin yasam kalitesini daha olumsuz yönde etkiledigini ortaya koymaktir. Yöntemler: Fonksiyonel pruritus (FP) tanili 50 hasta ve Fibromiyalji sendromu (FMS) tanili 50 hasta çalismaya dahil edildi. Kasinti ve agri siddetini ölçmek amaciyla Vizüel Analog Skala (VAS) kullanildi. Hastalarin yasam kalitesini degerlendirmek için Dünya Saglik Örgütü Yasam Kalitesi Kisa Formu-TR formu kullanildi. Bulgular: FP grubunda yer alan hastalarin 45’i (%90) kadin ve 5’i (%10) erkek iken, FMS grubunun 49’u (%98) kadin 1’i (%2) ise erkekti. Hastalarin ortalama hastalik süresi FP grubunda 39,9±65,2 ay iken, FMS grubunda 112,9±103,4 ay idi. Her iki grup arasinda hastalik süresi açisindan istatistiksel olarak anlamli fark saptandi. Ortalama VAS skorlari FP grubunda 7,9±1,9, FMS grubunda ise 7,4±2,1 idi. Istatistiksel analizde hastalik süresi faktörü elimine edilerek tekrar degerlendirildiginde etki alani skorlari her iki grupta istatistiksel olarak anlamli derecede farkli bulundu (p Sonuç: Agri, bireylerin yasam kalitesini kasintiya göre daha olumsuz etkilemektedir. Hastalarin tedavisinde sadece semptomlarinin giderilmesi degil, bütüncül yaklasimla yasam kalitelerinde düzeltilmesi amaçlanmalidir.

Anahtar Kelimeler: Kasinti, agri, yasam kalitesi, fonksiyonel pruritus, Fibromiyalji sendromu

Giris

Dermatolojik hastaliklarin en sik bulgusu olan kasintinin yasam kalitesi üzerine olumsuz etkileri bilinmektedir. Özellikle kronik seyirli kasinti, yasam kalitesinin olumsuz etkilenmesinde daha önemli yer tutar (1,2). Kasinti ve agri duyulari karmasik bir etkilesim içerisindedir. Bir teoriye göre, kasinti agrinin zayif stimuluslarla ortaya çikan hafif formudur. Siddetli uyaranlar nosiseptörlerde majör bir aktivasyona yol açarak agriya neden olmaktadir (3). Agrinin ve kasintinin yasam kalitesi üzerine etkileri ayri ayri farkli çalismalarda ortaya konmustur. Fonksiyonel pruritus (FP) psikojenik faktörlerin tetikleyici ya da siddetlendirici olarak rol oynadigi bir kasinti çesididir. Fibromiyalji sendromunda (FMS) ise ana bulgu kasinti ile benzer yolaklari ve medyatörleri kullanan ve kasinti ile benzer sekilde yasam kalitesini olumsuz yönde etkileyen agridir (1,2). Tibbin iki farkli bransina konu olan iki farkli hastalik olan FP ve FMS’nin aslinda klinik çerçevede, kronik seyirli olmasi ve yasam kalitesi üzerine olumsuz etkileri bulunmasi nedeniyle benzer özellikleri bulunmaktadir. Her iki hastalik için ayri ayri yapilmis çalisma sonuçlarina bakildiginda; her iki hastaligin da günlük aktiviteleri, uyku kalitesini, sosyal iliskileri, emosyonel durumu ve yasam kalitesini olumsuz etkiledigi gözlenmistir (1,2). Her iki hastalik da somatoform hastalik grubu içerisinde degerlendirilmektedir. Bu çerçeveden bakildiginda her iki hastalik da birbiriyle yakin iliskilidir ve “tibben açiklanamayan fiziksel bulgular” olarak gruplandirilmaktadirlar (10). Her iki hastaligin kiyaslandigi çalisma bulunmamaktadir. Bazi hastalar kasintinin daha rahatsiz edici bir bulgu oldugunu iddia etseler de bazi hastalar agrinin daha rahatsiz edici bir bulgu oldugunu öne sürmektedir. Bizim amacimiz FP’li hastalardaki kasintinin mi, FMS sendromlu hastalarda agrinin mi yasam kalitesi üzerine daha olumsuz etkisinin oldugunu ortaya koymaktir.


Yöntemler

Çalismamiz tanimlayici, kesitsel, prospektif ve analitik desende tasarlanmistir. Psikodermatoloji polikliniginde FP tanisi ile takipli 50 hasta ve fiziksel tedavi ve rehabilitasyon polikliniginde FMS tanisi ile takipli 50 hasta çalismaya dahil edildi. Saglik Bilimleri Üniversitesi, Sisli Hamidiye Etfal Egitim ve Arastirma Hastanesi Etik Kurulu’ndan (13.03.2012 tarihli Karar No: 2) etik komite onayi alinarak tüm hastalardan yazili onam istendi. FP tanisi, kasintiya neden olabilecek dermatolojik ve sistemik hastaliklar ekarte edildikten sonra Fransiz Psikodermatoloji Grubu tani kriterlerine göre kondu. FMS tanisi Amerikan Romatoloji Koleji 2010 tani kriterlerine göre Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmani tarafindan kondu. Vizüel Analog Skala (VAS) FP hastalarinda kasintinin, FMS hastalarinda agrinin siddetini ölçmek için kullanildi. Yasam kalitesini ölçmek amaciyla Dünya Saglik Örgütü tarafindan yasam kalitesini ölçmek amaciyla gelistirilmis olan Dünya Saglik Örgütü Yasam Kalitesi Kisa Formu-TR formu kullanildi. Farkli kültürlerde kullanima uygun ve kiyaslanabilir olan bu bir ölçek için hastalarin fiziksel, ruhsal, sosyal iliski ve çevresel etki alanlarini irdeleyen sorulari cevaplamasi istendi (11). Ülkemizde güvenilirlik ve geçerlilik çalismasi Fidaner ve ark. (12) tarafindan yapilmis olan ve Türk toplumuna uyumunu saglamak amaciyla bir adet ulusal soru eklenerek toplam 27 sorudan olusan WHOQOL-BREF-TR ölçegi kullanildi. Ölçüm sonucu elde edilen düsük yasam kalitesi degerleri olumsuz etkilenmenin göstergesi olarak kabul edildi. On sekiz yasindan küçük, kasintiya neden olabilecek herhangi bir dermatolojik ve sistemik ek hastaligi bulunan, yasam kalitesini olumsuz etkileyebilecek bir sistemik hastaligi olan hastalar çalisma disi tutuldu. Istatistiksel analizlerin degerlendirilmesinde SPSS 20.0 programi kullanildi ve 0,05’den küçük p degerleri istatistiksel olarak anlamli kabul edildi.


Bulgular

FP grubunda 45 hasta (%90) kadin, 5 hasta (%10) erkek iken FMS grubunda 49 hasta (%98) kadin 1 hasta (%1) erkekti. FP grubundaki hastalarin yas ortalamasi 47,1±13,0, FMS grubundaki hastalarin yas ortalamasi 44,3±10,1 idi. Her iki gruptaki hastalar benzer yas, cinsiyet, medeni hal ve eslik eden sistemik hastalik dagilimina sahipti (5) (Tablo1). Hastalik süresi FP grubunda 39,9±65,2 ay, FMS grubunda ise 112,9±103,4 ay idi. Hastalik süresi açisindan her iki grup arasinda istatistiksel olarak anlamli fark tespit edildi (p=0<001). Ortalama VAS skorlari FP grubunda 7,9±1,9 iken FMS grubunda 7,4±2,1 idi. WHOQOL-BREF-TR fiziksel, ruhsal, sosyal ve çevresel etki alanlarinin toplam skorlari hesaplandi. Cronbach’s alfa degerleri 0,874 (fiziksel etki alani), 0,803 (ruhsal etki alani), 0,734 (sosyal iliski etki alani) ve 0,803 (çevresel etki alani) idi. Hastalik süresi iki grup arasinda istatistiksel olarak anlamli düzeyde farkli bulundu. Istatistiksel analizde hastalik süresi faktörü elimine edilerek tekrar degerlendirme yapildi. Bu sekliyle de etki alani skorlari her iki grupta istatistiksel olarak anlamli derecede farkli bulundu (5) (Tablo 2). Bütün etki alani skorlari birbirleriyle pozitif korelasyon göstermekteydi.


Tartisma

Agri ve kasintinin yasam kalitesi üzerine etkilerini karsilastiran bu çalismamiz gösterdi ki agri yasam kalitesini kasintiya göre daha olumsuz etkilemektedir. WHOQOL-BREF-TR ölçeginin fiziksel etki alani skorlari FMS grubunda FP grubuna göre daha düsük saptandi. Fiziksel etki alani skorlari, yorgunluk, agri, rahatsizlik hissi, uyku bozukluklari gibi semptomlari içermektedir ve FMS’de bu semptomlar sik gözlenmektedir (13-17). Öte yandan bu semptomlarin bir kismi FP’de de gözlenmektedir (18-21). Uyku, fiziksel etki alaninin önemli bir bilesenidir. FP’de pruritik epizotlarin uyku ve dinlenme esnasinda daha sik gözlendigi öne sürülmüstür (19). T-J Goon ve ark. (20) kasinti yakinmasi olan hastalarin %68’inin kasinti nedeniyle uyumakta zorlandigini %69’unun ise uykuya dalmakta zorlandigini göstermislerdir. FMS grubunda fiziksel etki alani skorlarindaki düsüsten uyku bozuklugu tek basina sorumlu degildir. Kronik agrinin günlük aktiviteler üzerine olumsuz etkisi göz ardi edilemez. Çalismamizin ruhsal etki alani skorlarina bakildiginda FMS hastalarinda agrinin psikoloji üzerine daha olumsuz etkileri oldugu sonucuna varilmistir. Her iki hastalikta da psikiyatrik komorbiditeler sik görülmektedir. FP anksiyete, depresyon, beden dismorfik bozukluk, trikotillomani, kleptomani, sinirda kisilik bozuklugu ve sizofreni ile iliskili olabilmektedir. FMS depresyon, anksiyete bozukluklari (obsesif kompulsif bozukluk ve post-travmatik stress bozuklugu) somatizasyon bozukluklari, madde kullanimi ile birliktelik gösterebilir (16). T-J Goon ve ark. (20) yaptiklari bir çalismada kronik prurituslu hastalarin %55’inde sinirlilik, %15’inde konsantrasyon güçlügü %15’inde depresyon ve %15’inde anksiyete bozuklugu oldugunu göstermislerdir. Weisshaar ve Dalgard (26) kronik prurituslu hastalarda benzer bulgular saptamislardir. Idiyopatik kasintinin %36-42 oraninda psikiyatrik hastaligi olan bireyleri etkiledigi gösterilmistir ve bazi çalismalarda ise öfke ve öfkesini disa yansitan bireylerde daha sik olabilecegi öne sürülmüstür (27,28). FP’de altta yatan psikopatolojilerin arastirildigi bir çalismada tüm hastalarda depresyon, anksiyete ve karisik depresyon-anksiyete bozuklugunun görüldügü tespit edilmistir (29). FMS hastalari ile yapilan bazi çalismalarin sonuçlari, bu hastalarda emasyonel stresin, anksiyete ve depresyonun sik gözlendigini ve bu durumun hastaligin patofizyolojisi üzerine etkisinin olabilecegini desteklemektedir. Çocukluk çagi travmasi, psikolojik ve emosyonel stres FMS’de tetikleyici olarak karsimiza çikarken, depresyon ve yorgunluk agrinin persiste etmesine yol açmaktadir (13). Anderberg ve ark. (18) yaptiklari bir çalismada ekonomik problemler, aile bireylerinden birisinin hastaligi ya da ölümü, fiziksel ya da mental travma gibi stresli yasam olaylarinin FMS’li hastalarda saglikli kontrol grubuna kiyasla daha sik gözlendigini göstermislerdir. Sosyal etki alani skorlari kisisel iliskiler ve cinsel fonksiyon olmak üzere iki ana bilesenden olusmaktadir. Depresif bozuklugu olan FMS ve FP hastalarinda cinsel fonksiyon bozuklugu olmasi olasidir. Yilmaz ve ark. (25) FMS hastalarinda cinsel fonksiyon bozuklugu ve depresyonun, saglikli kontrol grubuna göre daha sik görüldügünü tespit etmislerdir. FMS hastalarinda depresyonun cinsel fonksiyon bozuklugunu arttirici rolü oldugunu öne sürmüslerdir. Literatürde FP’li hastalarda ve generalize prurituslu hastalarda benzer sonuçlarin gösterildigi çalismalar mevcuttur (30,31). Çalismamizda cinsel fonksiyonu sorgulayan sosyal etki alani skorlari FMS grubunda daha düsük tespit edilmis olup, FMS hastalarinda sosyal etki alaninda yasam kalitesinde FP hastalarina göre daha olumsuz etkilenmenin oldugu gözlenmistir. Çevresel etki alani, maddi kaynaklar, is ve çalisma ortami, sagliga ulasim ve sosyal imkanlar gibi bilesenlerden olusmaktadir. FMS’li kadin hastalarda çevresel faktörlerin incelendigi çesitli çalismalar bulunmaktadir (14,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24,25,26,27,28,29,30,31,32,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24,25,26,27,28,29,30,31,32,33). Bazi sonuçlar dikkat çekicidir. Ekonomik problemler, es ile çatisma FMS’li kadin hastalarda saglikli kontrol grubuna göre daha sik gözlenmektedir. Mesleki yasam zorluklari, yaygin agri, azalmis bilissel islevler, konsantrasyon zorlugu ve kaslardaki zayiflik neticesinde ortaya çikiyor olabilir. Ilginçtir ki, çalisan FMS’li kadin hastalarin saglik durumu çalismayan FMS’li kadin hastalara göre daha iyidir (daha az agri, daha az halsizlik, daha iyi islevsellik) (33,34). FP’li hastalarda buna benzer bir çalisma bulunmamaktadir. Bununla birlikte, kasinti ile ilgili büyük epidemiyolojik çalismalar vardir ve bunlarin sonuçlarinda kasintinin düsük gelir düzeyine sahip, zayif sosyal destegin bulundugu bireylerde daha sik görüldügü gösterilmistir. Çalismamizda, bos zamanlari degerlendirme, günlük hayat hakkinda bilgilere ulasma, saglik imkanlarina ulasma gibi sorular içeren çevresel etki alanini içeren hayat kalitesi FMS’li hastalarda daha düsük tespit edildi. Kronik kasinti ve kronik agrinin yasam kalitesi üzerine etkisi arastiran tek bir çalisma bulunmaktadir ve bu çalismanin sonuçlarinda semptomlarin siddetli yasam kalitesi ile iliskili bulunurken, semptomlarin süre ile iliski saptanmamistir (34). Çalismamizda FMS’li hastalarin semptom süreleri daha uzun olmasina karsin, süreden bagimsiz bir istatistiksel inceleme yapildiginda, FMS grubunda yasam kalitesinin tüm etki alan skorlarinin daha düsük oldugu tespit edildi.


Sonuç

Her iki hastalik da psikiyatrik semptom/bozuklukluklarla iliskilidir. Psikiyatrik muayene ya da psikiyatrik komorbiditeleri isaret eden sorularin sorulmasi hem psikiyatrik komorbiditelerin saptanmasi için hem de yasam kalitesini etkileyen faktörlerin ortaya konmasi açisindan önemlidir. Çalismamiz gösterdi ki, agri hissi yasam kalitesini daha olumsuz etkilemektedir. WHOQL-BREF-TR ölçegine ait tüm etki alani (ruhsal, fiziksel, çevresel ve sosyal) skorlari FP hastalarina göre daha düsük tespit edilmistir. Bu hastalarin tedavisindeki amaç, sadece semptomlarinin giderilmesi degil, bütüncül yaklasimla yasam kalitesinin düzelmenin saglanmasi olmalidir. Etik Etik Kurul Onayi: Saglik Bilimleri Üniversitesi, Sisli Hamidiye Etfal Egitim ve Arastirma Hastanesi’nden etik kurul onayi (13.03.2012 tarihli karar no: 2) alinmistir. Hakem Degerlendirmesi: Editörler kurulu tarafindan ve Editörler kurulu disinda olan kisiler tarafindan degerlendirilmistir. Yazarlik Katkilari Cerrahi ve Medikal Uygulama: G.A., F.B., J.Ö., Konsept: G.A., I.K.A., Dizayn: G.A., I.K.A., Veri Toplama veya Isleme: G.A., F.B., Analiz veya Yorumlama: G.A., I.K.A., Literatür Arama: G.A., I.K.A., Yazan: G.A., I.K.A. Çikar Çatismasi: Yazarlar tarafindan çikar çatismasi bildirilmemistir. Finansal Destek: Yazarlar tarafindan finansal destek almadiklari bildirilmistir.


1. Desai NS, Poindexter GB, Monthrope YM, et al, A pilot quality-of-life instrument for pruritus. J Am Acad Dermatol 2008,59-234

2. Kawakami T, Kimura S, Haga T, et al, Health-related quality of life assessed by the effect of bepotastinebesilate in patients with pruritus: importance of emotions score in atopic dermatitis. J Dermatol 2012,39-527

3. Ikoma A, Rukwied R, Stander S, et al, Neurophysiology of pruritus, interaction of itch and pain. Arch Dermatol 2003,139-1475

4. Potenzieri C, Undem BJ, Basic mechanisms of itch. Clin Exp Allergy 2012,42-8

5. Liu T, Ji RR, New insights into the mechanisms of the itch: are pain and itch controlled by distinct mechanisms? Pflugers Arch 2013,465-1671

6. Jeffrey J, Kim S, Chen ZF, Itch signaling in the nervous system. Physiology (Bethesda) 2011,26-286

7. Verbunt JA, Pemot DH, Smeets RJ, Disability and quality of life in patients with fibromyalgia. Health Qual Life Outcomes 2008,6

8. Çetin N, Yalbuzdag SA, Cabioglu MT, ve ark, Fibromiyalji sendromunda yasam kalitesi üzerine etkili faktörler. Turk J Rheumatol 2009,24-77

9. Smith HS, Harris R, Clauv D, Fibromyalgia: an afferent processing disorder leading to complex pain generalized syndrome. Pain Physician 2011,14-217

10. Tey HL,Wallengren J, Yosipowitch G, Psychosomatic factors in pruritus. Clin Dermatol 2013,31-31

11. Skevington SM, Lotfy M, O’Connell KA, et al, The World Health Organization&rsquos WHOQOL-BREF quality of life assessment: psychometric properties and results of the international field trial. A report from theWHOQOLGroup. Quality Life Res 2004,13-299

12. Fidaner H, Elbi H, Fidaner C, ve ark, Yasam kalitesinin ölçülmesi, WHOQOL-100 ve WHOQOL-BREF. Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji (3P) Dergisi 19997(Ö-5

13. Salaffi F, Sarzi-Puttini P, Girolmetti R, et al, Health related quality of life in fibromyalgia patients: a comparison with rheumatoid arthritis patients and the general population using the SF-36 health survey. Clin Exp Rheumatol 2009,27-67

14. Reisine S, Fifield J, Walsh SJ, et al, Do employement and family work affect the health status of women with fibromyalgia? J Rheumatol 2003,30-2045

15. Sallinen M, Kukkurainen ML, Peltokallio L, et al, Fatigue, worry, and fear-life events in the narritives of women with fibromyalgia. Health Care Women Int 2012,33-473

16. Ulus Y, Akyol Y, Tander B, et al, Sleep quality in fibromyalgia and rheumatoid arthritis: associations with pain, fatigue, depression, and disease activity. Clin Exp Rheumatol 2011,29-92

17. Bigatti SM, Hernandez AM, Cronan TA, et al, Sleep disturbances in fibromyalgia syndrome: relationship to pain and depression. Arhritis Rheum 2008,59-961

18. Anderberg UM, Marteinsdottir I, Theorell T, et al, The impact of life events in female patients with fibromiyalgia and in female healthy controls. Eur Psychiatry 2000,15-295

19. Radmanesh M, Shafiei S, Underlying Psychopathologies of Psychogenic Pruritic Disorders. Dermatol Psychosom 2001,2-130

20. T-J Goon A, Yosipovitch G, Chan YH, et al, Clinical characteristics of generalized idiopathic pruritus in patients from a tertiary referral center in Singapore. Int J Dermatol 2007,46-1023

21. Bradley LA, Psychiatric comorbidity in fibromyalgia. Curr Pain Headache Rep 2005,9-79

22. Dunne FJ, Dunne CA, Fibromyalgia syndrome and depression: common pathways Br J Hosp Med (Lond) 2012,73-211

23. Consoli G, Marazziti D, Ciapparelli A, et al, The impact of mood, anxiety, and sleep disorders on fibromyalgia. Compr Psychiatry 2012,53-962

24. Hauser W, Wolfe F, Tölle T, et al, The role of antidepressants in the management of fibromyalgia syndrome: a systematic rewiev and metaanalysis. CNS Drugs 2012,26-297

25. Yilmaz H, Yilmaz SD, Polat HA, et al, The effects of fibromyalgia syndrome on female sexuality: a controlled study. J Sex Med 2012,9-779

26. Weisshaar E, Dalgard F, Epidemiology of itch: adding to the burden of skin morbidity. Acta DermVenereol 2009,89-339

27. Kretzner GE, Gelkopf M, Kretzner G, et al, Idiopathic pruritus in psychiatric inpatients: an explorative study. Gen Hosp Psychiatry 2008,30-544

28. Mazeh D, Melamed Y, Cholostoy A, et al, Itching in psychiatric ward. Acta Derm Venereol 2008,88-128

29. Dalgard F, Lien L, Dalen I, Itch in the community: associations with psychosocial factors among adults. J Eur Acad Dermatol Venereol 2007,21-1215

30. Mercan S, Altunay IK, Demir B, et al, Sexual dysfunction in patients with neurodermatitis and psoriasis. J Sex Marital Ther 2008,34-160

31. Ermertcan AT, Gencoglan G, Temeltas G, et al, Sexual dysfuction in female patients with neurodermatitis. J Androl 2011,32-165

32. Grodman I, Buskila D, Arnson Y, et al, Understanding fibromiyalgia and its resultant disability. Isr Med Assoc J 2011,13-769

33. Rakovski C, Zettel-Watson L, Rurledge D, Association of employment and working conditions with physical and menrtal health symptoms for people with fibromyalgia. Disabl Rehabil 2012,34-1277

34. Kini SP, DeLong LK, Veledar E, et al, The impact of pruritus on quality of life: the skin equivalent of pain. Arch Dermatol 2011,147-1153