Olgu Sunumu

Erişkin Başlangıçlı Langerhans Hücreli Histiyositoz

10.4274/tdd.1776

  • Rahime İnci
  • Hamide Sayar
  • Mehmet Fatih İnci
  • Perihan Öztürk

Gönderim Tarihi: 01.08.2013 Kabul Tarihi: 02.08.2013 Turk J Dermatol 2014;8(4):236-239

Langerhans hücreli histiyositozlar (LHH), kemik iliği kökenli dendritik hücre yapısındaki histiyositlerin anormal proliferasyonu sonucu oluşan nedeni bilinmeyen bir hastalık grubudur. Görülme sıklığı milyonda 0,5-4,5 arasındadır. Çocukluk çağında daha sık olmasına karşın erişkin yaşta çok nadir görülmektedir. Erişkinlerde Langerhans hücreli histiyositoz genellikle akciğer tutulumunun olduğu tek sistem tutulumu ile karşımıza çıkmaktadır. Bu yazıda erişkin yaş başlangıçlı, deri, kemik ve akciğer tutulumunun birlikte olduğu, 51 yaşında erkek hastanın klinik, radyolojik ve histapatolojik bulguları sunularak güncel literatür eşliğinde tartışıldı.

Anahtar Kelimeler: Langerhans hücreli histiyositoz, eriskin baslangiç, akciger tutulumu, deri, kemik, kemoterapi

Giriş

Langerhans hücreli histiyositoz (LHH), nedeni bilinmeyen, atipik histiyositlerin lokal veya yaygın olarak deri, kemik, akciğer, karaciğer, lenf nodları, mukokutanöz dokular ve endokrin organlar gibi çeşitli dokularda birikmesi sonucunda hasara neden olan bir hastalık grubudur (1,2). LHH her yaş gurubunda görülmekle beraber özellikle 1-3 yaş aralığında hastalığa daha sık rastlanır (3). Nedeni henüz anlaşılamayan hastalığın çocukluk çağında klonal bir hastalık olduğu gösterilmiştir (4). Bu yazıda erişkin yaş başlangıçlı, deri, kemik, akciğer tutulumunun birlikte olduğu, 51 yaşında erkek hastanın klinik, radyolojik ve histapatolojik bulguları sunularak güncel literatür eşliğinde tartışılmıştır.


Olgu

Elli bir yaşında erkek hasta, 6 aydan beri vücutta ve yüzde kaşıntılı yaraları olması nedeniyle hastanemiz dermatoloji polikliniğine başvurdu. Hastanın hikayesinden dış merkezde verilen topikal tedavilerden fayda görmediği, stresli bir yaşantısı olduğu, ailesinde kaşıntısı olan başka birey bulunmadığı öğrenildi. Otuz beş paket/yıl sigara içme öyküsü olan hastanın öksürük şikayeti mevcuttu. Özgeçmişinde kronik hepatit B taşıyıcılığı dışında özellik yoktu. Fizik muayenesinde bilateral aksiller ve servikal mutipl milimetrik lenfadenopatileri mevcuttu. Dermatolojik muayenesinde saçlı deride, alında, ensede ve gövde ön yüzde yer alan üzeri yer yer krutlu ekskoriye papülleri bulunan hastanın (Resim 1, 2) yapılan tam kan sayımı, eritrosit sedimentasyon hızı, serum biyokimyası, tam idrar tetkiki, gaytada parazit incelemesi, tiroid fonksiyon testleri normal olarak saptandı. Kan ozmolaritesi, idrar ozmolaritesi ve periferik kan yayması normal sınırlardaydı. Gövde ön yüzde yer alan ekskoriye papüler lezyondan alınan deri biyopsisinin histopatolojik incelemesinde; epidermisin hemen altından başlayarak tüm dermis boyunca uzanan ve kas tabakasını da infiltre eden girintili çıkıntılı ve lobüle konturlu yer yer böbrek şekilli nükleuslu, hafif eozinofilik ya da berrak sitoplazmalı Langerhans hücrelerinin infiltrasyonu görüldü (Resim 3). İmmunohistokimyasal boyamada CD1a ile difüz ve kuvvetli sitoplazmik boyanma tespit edildi (Resim 4). Hastaya klinik ve histopatolojik olarak LHH tanısı konuldu. Hastaya sigarayı bırakması önerildi. Sistemik tutulum açısından beyin manyetik rezonans görüntüleme (MRG), boyun ve toraks bilgisayarlı tomografi (BT), ve tüm batın ultrasonografi (USG) tetkikleri istendi. Beyin MRG ve batın USG inceleme normal olarak değerlendirildi. Boyun BT’de çok sayıda servikal lenf nodu mevcuttu.

Toraks BT incelemesinde her iki akciğer üst ve orta loblarda yaygın ince duvarlı kistik görünümler ve çok sayıda değişik boyutlu düzensiz ve spiküle konturlu parankimal dansiteler izlendi (Resim 5). Kemik tutulumuna yönelik yapılan direkt grafi, BT ve MR tetkiklerinde kafatasında yaygın litik lezyonlar saptandı (Resim 6).

Yapılan tetkikler sonucunda akciğer ve kemik tutulumu saptanan hasta göğüs hastalıkları ve tıbbi onkoloji kliniği ile konsülte edildi. Hastanın deri lezyonlarının tedavisi için topikal fusidik asit+betametazon valerat kombinasyonu, sistemik olarak ise intravenöz vinblastin 12 mg/hafta, metilprednizolon 80 mg/gün, 6-merkaptopürin 100 mg/gün başlandı. Üç aydır tedavisi devam eden hastanın şikayetlerinde belirgin gerileme olduğu izlendi.


Tartışma

LHH, Langerhans hücre fenotipindeki hücrelerin çeşitli dokularda toplanarak hasara neden olduğu reaktif bir tablodur. En sık 1-3 yaşlar arasında görülmektedir. Görülme oranı milyonda 0,5-4,5’tir. Erkeklerde bayanlardan 2 kat fazla saptanır (1-3). Daha önce Hashimato-Pritzker hastalığı (HPD), eozinofilik granülom (EG), Hand-Schuller-Christian hastalığı (HSC) ve Letterer-Siwe hastalığı (LSD) olarak isimlendirilen 4 farklı klinik tablodan oluşmaktayken, ortak immünolojik özellikleri nedeniyle artık bu hastalıklara genel olarak ‘Langerhans hücreli histiyositoz’ adı verilmektedir (5). Hastalığın patogenezinde viral enfeksiyonlar (HHV-6, CMV, parvovirüs), immün disregülasyon ve genetik faktörler sorumlu tutulmaktadır (6).

LHH Çalışma Grubu’nun organ tutulumuna göre yaptığı sınıflamada ise hastalık, tek sistem ve multisistem tutulumlu olarak 2 ana grupta incelenmiştir (Tablo 1). LHH’de tek organ tutulumu en sık kemik iken ikinci sırada deri olarak bildirilmektedir (7). LHH’li hastalarda %3-5 oranında akciğer tutulumu gözlenmektedir. Erişkin LHH’de akciğer tutulumu diğer organlarla karşılaştırıldığında %58,4 gibi yüksek oranda karşımıza çıkmaktadır. Akciğer tutulumu olan hastaların sıklıkla 20-40 yaş arası kadın hastalar olduğu ve %90-100 sigara içtiği izlenmiştir (8). Hastamızda uzun süredir sigara kullanımı mevcuttu ve sistem tutulumları açısından yapılan tetkiklerde akciğer ve kemik dışında tutulum saptanmadı. Deri, akciğer ve kemik tutulumu olan hastamız, LHH çalışma grubu sınıflamasına göre multisistem tutulumlu hastalığın yüksek riskli grubu olarak değerlendirildi.

Hastalığın spesifik semptom, fizik muayene ya da laboratuvar bulgusu yoktur. Hastalığın tanısı klinik, histopatolojik ve immünhistokimyasal analizle konulur. Kesin tanı lezyondan alınan biyopside S-100 ve CD1a antijeni ile pozitif boyanan Langerhans hücrelerinin gösterilmesiyle konulur (9). Ayrıca hastalarda diğer sistem tutulumları açısında batın USG, kemik grafileri, PA AC grafisi ve yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı toraks tomografisi (HRCT) ve beyin MR istenmelidir (3). Akciğer tutulumu açısında BT görüntüleri tipiktir, diffüz bilateral simetrik ve daha çok üst zonları tutan başlangıçta nodüler daha sonra retikülonodüler ve kistik lezyonlar mevcuttur, kostafrenik bölgedeki parankim korunmuştur (10). Yapılan radyolojik tetkiklerinde kafatasında yaygın litik lezyonları saptanan hastamızın toraks BT’sinde ise her iki akciğerde yaygın tutulum olduğu izlenmiştir.

LHH’nin ayırıcı tanısında, seboreik dermatit, dermatofitozlar, kontakt dermatit, follikülit, disemine granüloma anulare, varisella, kutanöz lenfomalar, nodüler skabiyez ve non Langerhans hücreli histiyositozlar yer almaktadır (11). Hastalar çoğu kez yanlışlıkla seboreik dermatit tanısı almakta ve tanı gecikebilmektedir. Lezyonların sarı rengi ve papüller üzerinde kanama olması LHH tanısını düşündürmelidir (5,11). Ayırıcı tanıda düşünülmesi gereken diğer bir hastalık Erdheim-Chester (EC) hastalığıdır. Nadir görülen bu hastalıkta LHH’de olduğu gibi kahve-kırmızı papüller ve %20 oranında pulmoner tutulum görülebilir ancak EC hastalığında osteosklerotik kemik tutulumu görülmektedir (12).

Hastalığın seyri sırasında, özellikle multisistemik tutulumu olanlarda radyoterapi ve kemoterapi sonrası sekonder malin tümör gelişme riski artmaktadır (13). Egeler ve ark. 91 LHH hastasının 39’unda malin lenfoma, 22’sinde lösemi, 30’unda solid organ tümörleri geliştiğini bildirmişlerdir (14). Hastalar sekonder maliniteler açısından sık aralıklarla izlenmelidir.

Tedavi her zaman gerekmeyebilir. İzole kemik ve deri hastalığı olanlarda spontan gerileme olabilmektedir. Deriye sınırlı hastalıkta tedavi semptomatik olup hasta multisistemik tutulum açısından takip edilmelidir. Deri lezyonlarında topikal kortikosteroidler ve PUVA kullanılabilmektedir (5). Multisistem tutulumu olanlarda kombine tedaviler önerilmektedir. Sistemik kemoterapötik ajanlardan metotreksat, prednizolon, vinblastin ve etoposit kullanılmalıdır (6). Hastamıza, topikal steroid ve antibiyotik kombinasyonu ile birlikte sistemik steroid ve kemoterapötik tedavi uygulandı, şikayetlerinde 4 hafta içerisinde belirgin gerileme olduğu gözlendi.


Sonuç

LHH, erişkin yaşta nadiren görülen, klinik olarak seboreik dermatit, kontakt dermatit, dermatofitozlar, kutanoz lenfomalar gibi bir çok hastalık ile karışabilen ve ekskoriye papülleri olan olguların ayrıcı tanısında akılda tutulması gereken önemli bir hastalıktır.


1. Lipton JM. Histiocytic disorders. In:Hoofman R, Benz EJ, Shattil SJ, et al. editors. Basic Principals and Practice. 3rd ed. New York: Churchill Livingstone, 2000:783-93.
2. Akdemir O, Çolak A. Langerhans hücresi histiositozisi. Turkiye Klinikleri J Surg Med Sci 2007;3:1-4.
3. Çil T, Gökalp D, Tuzcu A, ve ark. Yetişkin Langerhans hücreli histiyositoz. Turkiye Klinikleri J Med Sci 2007;27:633-5.
4. Willman CL, Busque L, Griffith BB, et al. Langerhans’-cell histiocytosis (histiocytosis X)--a clonal proliferative disease. N Engl J Med 1994;331:154-60.
5. James WD, Berger TG, Elston DM. Macrophage and monocyte disorders. In: William D James, Timothy G Berger, Dirk M Elston, et al editors. Andrews’ Diseases of the Skin: Clinical Dermatology.10th ed. Philadelphia : Saunders Elsevier, 2006:714- 24.
6. Campanati A, Simonetti O, Marconi B, et al. Purely cutaneous Langerhans’ cell histiocytosis in an adult woman. Acta Derm Venereol 2009;89:299-301.
7. Abla O, Egeler RM, Weitzman S. Langerhans cell histiocytosis: Current concepts and treatments. Cancer Treat Rev 2010;36:354-9.
8. Sahin F, Ozen KP, Vural F, et al. Retrospective analysis of seven patients with adult-onset Langerhans cell histiocytosis syndromes: A single center experience. Turk J Hematol 2007;24:75-9.
9. Vassallo R, Ryu JH, Colby TV, et al. Pulmonary Langerhans’-cell histiocytosis. N Engl J Med 2000;342:1969-78.
10. Çelik B, Furtun K, Bilgin S. Pulmoner Langerhans hücreli histiyositoz olgu sunumu. Tur Toraks Der 2010;11:84-6.
11. Aydoğan K, Tunalı S, Koran Karadoğan S, ve ark. Adult-onset Langerhans cell histiocytosis confined to the skin. J Eur Acad Dermatol Venereol 2006;20:890-2.
12. Veyssier-Belot C, Cacoub P, Caparros-Lefebvre D, et al. Erdheim-Chester disease. Clinical and radiologic characteristics of 59 cases. Medicine 1996;75:157-69.
13. Misaki H, Yamauchi T, Arai H, et al. Secondary malignant fibrous histiocytoma following refractory langerhans cell histiocytosis. J Clin Exp Hematop 2009;49:33-7.
14. Egeler RM, Neglia JP, Aricò M, et al. The relation of Langerhans cell histiocytosis to acute leukemia, lymphomas, and other solid tumors. The LCH-Malignancy Study Group of the Histiocyte Society. Hematol Oncol Clin North Am 1998;12:369-78.